چگونه ایده های خود را ثبت کنیم؟ – محافظت قانونی از ایده ها

  •   پنج شنبه, ۳۱ خرداد ۱۳۹۷
  •  
  •   حسین ساکی زادی
  •   2 دیدگاه
  •   1057
  •   توضیحات نوشته

    چگونه ایده های خود را ثبت کنیم؟ – راهنمای ثبت قانونی ایده ها

    ثبت ایده ‎ها‎ی فکری

    ثبت ایده‎ها‎ی فکری به چه معنا هست ؟ ایده‎ها‎ی فکری در مقابل طرح‎ها‎ی صنعتی قرار می‎گیرند. در حالی که طرح‎ها‎ی صنعتی از قبیل یک اختراع در ماشین آلات کشاورزی، قابل لمس، محسوس و عینی هستند، ایده‎ها‎ی فکری غیرملموس و نامحسوس می‎باشند. ایده‎ها‎ی فکری نیز همچون طر‎ها‎ی صنعتی نیازمند ثبت می‎باشند که در اصطلاح انگلیسی به آن Intellectual Property یا مالکیت فکری گفته می‎شود.

    ایده‎ها‎ی فکری چیست؟

    ایده‎ها‎ی فکری در مقابل طرح‎ها‎ی صنعتی قرار می‎گیرند. در حالی که طرح‎ها‎ی صنعتی از قبیل یک اختراع در ماشین آلات کشاورزی، قابل لمس، محسوس و عینی هستند، ایده‎ها‎ی فکری غیرملموس و نامحسوس می‎باشند. ایده‎ها‎ی فکری نیز همچون طرح‎ها‎ی صنعتی نیازمند ثبت می‎باشند که در اصطلاح انگلیسی به آن Intellectual Property یا مالکیت فکری گفته می‎شود.

    آنچه که در ذهن افراد ساخته می‎شود ممکن است جای امنی داشته باشد اما سرانجام ایده‎ها‎ نیز باید بر روی کاغذ نوشته شوند تا مورد سوء استفاده قرار نگیرند و شخص دیگری مدعی ایده نشود. از این رو ثبت ایده‎ها‎ی فکری نیز ضرورت می‎یابد. برای مثال هنگامی که شما کتابی را خریداری می‎کنید مالک جسم کتاب می‎شوید، اما خالق نوشته‎ها‎ و محتوای کتاب نخواهید بود زیرا محتوا با نام نگارنده به ثبت رسیده است.

    انواع و اقسام محصولاتی که از آنها به عنوان ایده‎ها‎ی فکری یاد می‎شود و باید به ثبت برسند عبارتند از فیلم‎ها‎ی ویدئویی، فرمول‎ها‎ی شیمیایی، کتاب، انواع اجراها (اجرای هنری خوانندگی، نوازندگی و …)، نام شرکت‎ها‎، نقاشی، برنامه‎ها‎ی رادیو تلویزیونی، برنامه‎ها‎ی رایانه ای، اختراعات، نشانه‎ها‎ی جغرافیایی، طرح‎ها‎، تصاویر، علائم تجاری، گونه‎ها‎ی گیاهی، عطرها و … که هر کدام به نوعی در آنها فکر و ذهن انسان نقش ایفا می‎کند.

    ثبت ایده‎ها‎ی فکری

    بر طبق قانون ثبت، کسی که خالق یک اثر ادبی ـ هنری یا مخترع است، می‎تواند از اثر یا اختراع خود بهره برداری تجاری نیز نماید. حقوق مالکیت فکری می‎تواند فروخته، لیسانس و یا بخشیده گردد. به این معنا که خالق اثری می‎تواند خود از ایده اش استفاده کند یا از طریق فروش امتیاز یا لیسانس از آن بهره برداری نماید. لیسانس (license) مثل یک قرارداد اجاره است مالکیت محفوظ است اما برای زمان محدودی اجازه بهره برداری به دیگری داده می‎شود. یک ایده فکری می‎تواند همزمان توسط یک یا چند مالکیت فکری حمایت شود.

    حقوق مالکیت ایده‎ها‎ی فکر توسط قانون به اجرا در می‎آید که با توجه به قانون هر کشوری سطح حمایت از مالکیت فکری میتواند کم یا زیاد باشد. البته به غیر از قانون‎ها‎ی داخلی، قوانین بین المللی و موافقت نامه‎ها‎ یا عهدنامه‎ها‎ی بین المللی وجود دارد که چند کشور عضو آن هستند و متعهد می‎شوند در روابطشان از حقوق اتباع یکدیگر در خاک یکدیگر حمایت کنند. برای مثال در کنوانسیون مالکیت صنعتی پاریس (مصوب ۱۸۸۳) که ایران هم در سال ۱۳۳۷ عضو آن شد، هر یک از کشورهای عضو متعهد شده اند تا از اختراع، علامت تجاری و طرح صنعتی اتباع خود در خاک یکدیگر حمایت نمایند.

    هدف از ثبت ایده‎ها‎ی فکری

    ثبت ایده‎ها‎ی فکری موجب می‎شود تا افراد سرمایه مادی و ذهنی خود را به کار ‎برند، نوآوری کنند و در صورتی که که از حاصل فکر آنها، قانون حمایت می‎کند و با ناقض قانون برخورد می‎کند، انگیزه آنها برای نوآوری و توسعه بیشتر در علم و فناوری افزایش می‎یابد. در صورتی که ایده‎ها‎ی فکری به ثبت نرسند، حمایتی از طرف قانون نیز صورت نمی گیرد که در این شرایط، افراد دلسرد می‎شوند و انگیزه آنها برای خلق ایده‎ها‎ی نو از بین می‎رود. این انگیزه نه تنها برای فرد بلکه برای جمع نیز مفید است و توازنی بین نیازهای خالق اثر و جامعه ایجاد می‎نماید. از طرف دیگر جامعه هم به اشکال مختلفی از حمایت مالکیت فکری می‎تواند بهره‎مند می‎گردد. به این معنا که حمایت از مالکیت فکری باعث رقابت سالم در بازار می‎شود و این در حالی است که اگر حمایت وجود نداشته باشد رقابت مکارانه ای شکل می‎گیرد که مشتریان فریب می‎خورند و منجر به رواج کالاهای تقلبی در بازار می‎شود. پس ثبت ایده‎ها‎ی فکری و به دنبال آن، حمایت قانون از این ایده، سبب می‎شود تا شاهد افزایش کیفیت کالاها، رشد تکنولوژی و فناوری باشیم.

    چه ایده‎ها‎ی فکری قابل ثبت می‎باشند؟

    ایده‎ها‎ی فکری با توجه به این که به چه حوزه ای وابسته هستند، متفاوت می‎باشند. گاهی ایده یک رمان است و تا زمانی که در ذهن نویسنده است و به ثبت نرسیده باشد، قابل حمایت نیست. اما همین که ثبت شد، انتشار یافت، از آن ایده اظهار شده حمایت می‎شود. برای ثبت ایده‎ها‎ی فکری سه شرط لازم است؛ جدید، قابل کاربرد در صنعت باشد و دارای خلاقیت، ابتکار و نوآوری باشند. همچنین ایده‎ها‎ی فکری باید با شرایط خاصی تجلی پیدا کنند تا قانون از آنها حمایت نماید.

    مدارک لازم برای ثبت ایده‎ها‎ی فکری

      • کپی برابر اصل شناسنامه و کارت ملی
      • فرم درخواست ثبت ایده و تکمیل آن
      • ارائه ایده بصورت فایل PDF

    انواع مختلف ایده‎ها‎ی فکری

    • حقوق مولف (Copyright) که حقوق مرتبط با آثار ادبی- هنری می‎باشد.
    • حقوق اختراعات (Patents) که گواهینامه ثبت اختراع Patentنامیده می‎شود.
    • طرح‎ها‎ی صنعتی (Industrial designs) که منظور از آن ویژگی‎ها‎ی ظاهر و زیبایی شناختی کالا است که جنبه خلاقانه و ابتکاری دارد و سبب چشم نوازی مشتریان محصول میگردد.
    • علائم تجاری (Trademarks) که نشانه‎ها‎ و علامت‎ها‎یی هستند که سبب تفکیک کالاها و خدمات یک شخص یا شرکت از کالاها و خدمات یک شخص یا شرکت دیگر می‎شوند و در بازار به عنوان شناسنامه یک کالا یا خدمات معرفی می‎گردند.
    • نشانه‎ها‎ی مبداء جغرافیایی کالا (Geographical indications ) به این معنا که برخی از کالاها به علت مبداء جغرافیایی‏شان کیفیت و ارزش خاصی پیدا می‌کنند و قانون نیز با ضوابط و شرایط ویژه ای از این اسامی حمایت می‎کند. باری مثال زعفران قائنات یا گلاب قمصر که نام جغرافیایی آنها کیفیت خاصی را در ذهن مصرف کننده ایجاد می‎کند که بر طبق قانون تنها کسی می‎تواند از این نشان استفاده کند که کالایش را در آن منطقه جغرافیایی تولید نمایند.
    • رازهای تجاری (Trade secrets) مربوط به اطلاعات محرمانه ای می‎باشند که ارزش تجاری دارند و قانون از آنها حمایت می‎نماید.
    • گونه‎ها‎ی جدید گیاهی (New plant varieties) در حوزه کشاورزی در کنار گونه‎ها‎ی جدیدی که از طریق پیوند و یا امروزه مهندسی ژنتیک تولید می‎شود، به پیوند زننده یا تولید کننده حقوقی تعلق می‎گیرد و تولید محصول تا مدت خاصی در انحصار او قرار داده می‎شود.
    • رقابت غیر منصفانه (Protection against unfair competition) یک عنوان کلی که از نظر قانون، تجارت باید منصفانه باشد و مکارانه نباشد. تاجران در بازار باید انصاف داشته باشند و اگر رقابت و رفتار غیرمنصفانه وجود داشته باشند، قانون با آن برخورد می‎نماید.

    منبع : www.sabt24.com

     

    با تمامی توضیحات بالا ، آقای سهیل عباسی – هم موسس شتاب دهنده ی تک – مطلب جالبی را در سایت خوشفکری منتشر کرده بودند که آن را بازنشر و مرور آن را به کسانی که نگران دزدیده شدن ایده هایسان هستند، توصیه میکنم;

    یکی از پیشنهادات من برای افرادی که به من مراجعه می کنندکه ایده های جدیدی دارند این است که تا آنجا که می توانند ایده شان را با دیگران، مخصوصا افراد مرتبط، مطرح کنند تا ببینند عکس العمل مردم درباره آن چگونه است. نظرات آن ها را گردآوری کنند و به دیدگاه های آن ها توجه نمایند.

    همواره یکی از سوالات بسیار متداولی که با شنیدن این پیشنهاد یا پیش از درخواست خدمات مشاوره ایی از ما پرسیده می شود این است که: از کجا مطمئن باشم که اگر ایده ام را مطرح کنم، کسی آن را به نام خود استفاده نکند؟

    کارآفرینان و صاحبان استارتاپ ها نباید از به اشتراک گذاری ایده هایشان با دیگران بترسند. در حالت کلی، دوستان و اطرافیان و حتی افراد غریبه، سعی خواهند کرد که نظراتشان را برای کمک بیشتر به شما بگویند.  به این صورت می توانید کشف کنید که در بخش های مختلف از بازار، و مشتریان احتمالی با سن، جنسیت، طبقه اجتماعی، میزان سواد و … درباره آن ایده چه فکر می کنند.

    در پاسخ به این نگرانی ها، به دلیل زیر دیگران ایده های شما را نخواهند دزدید:

    کسانی که شما می ترسید ایده هایتان را بدزدند، معمولا به شدت درگیر ایده یا کار خودشان هستند و وقت و انرژی ایی برای ایده ی دیگری ندارند. البته، ممکن است که در ایده شما نکات یا مفاهیمی را بیابند که فکر کنند به درد ایده خودشان هم بخورد و از آن استفاده کنند. مثلا الهام گرفتن از طراحی سایت شما یا روش بازاریابی تان. بسیاری از محصولات و سرویس های موجود و موفق دنیا از ایده ها و محصولات دیگر «الهام» گرفته اند. در واقع آن ها، تکه های مختلف از تکنولوژی ها و محصولات، مفاهیم و ایده های موجود را با هم ترکیب کرده اند و چیز جدیدی خلق شده است. که این دیگر، دزدی به حساب نمی آید.

    یک سوال مهم: آیا ثبت حق انحصاری یک اختراع یا ایده، از آن در برابر دزدیده شدن حفاظت می کند؟

    روشی که اغلب برای حفاظ از دزدیده شدن یک ایده مطرح می شود، ثبت آن در مراجع قضایی است. اما این روش، در واقع هدر دادن پول و وقت است. برای نهایی کردن مراحل ثبت یک ایده یا اختراع باید زمان زیادی را صرف کنید، رفت و آمدها و دردسرهای زیادی بکشید. درحالیکه در عوض این زمان و پول را می توانید صرف اجرایی کردن آن ایده بکنید تا به موفقیت برسید.

    تازه، حتی اگر بعد از صرف این همه هزینه و زمان بتوانید آن را ثبت کنید. حالا باید بتوانید از حقوق خود دفاع کنید. اگر کسی یا سازمانی از ایده شما بدون اجازه شما، استفاده کند، کسی نیست که از حق شما دفاع کند. بنابراین برای رسیدن به حق خود، دوباره باید کلی وقت و پول صرف کنید. باید شکایت کنید، وکیل بگیرید، دادگاه های متعدد بروید و بیایید، و … تا ثابت کنید که حق شما ضایع شده است.

    نتیجه اینکه:

    از مطرح کردن ایده هایتان با دیگران نترسید چرا که از این کار بیشتر چیز یاد خواهید گرفت تا از مخفی نگه داشتن آن. همچنین می توان گفت که بهترین راه حفاظت از یک ایده، اجرای آن است. به قول معروف « هرگاه کسی عقیده نویی را ارائه می کند، می داند که ده ها نفر پیش از او نیز آن را در سر داشته اند، اما تنها در سر. »


  •   نویسنده
    حسین ساکی زادی

    دیدگاه بگذارید

    Notify of
    avatar
    امیر

    سلام من یک ایده دارم و می خوام اجراش کنم اما نمیدونم که اول باید اون رو ثبت کنم یا با یه سرمایه گذار در میان بذارم

    wpDiscuz

    برترین ایده پردازان

  • علیرضا بوالحسنی
    137 ایده و 1978 امتیاز
  • حسین ساکی زادی
    20 ایده و 305 امتیاز
  • یونس بهاروند
    5 ایده و 70 امتیاز
  • ihuani
    3 ایده و 42 امتیاز
  • سیما بستانی
    1 ایده و 14 امتیاز

  • تمامی حقوق برای رویدیا محفوظ میباشد 2018 ، طراحی شده با در تیم رویدکِت